τεύχος μαθήματος 2Σ234, 2Σ224

 

 

Διευρυμένο εργαστήριο

ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΕΠΑΝΑΧΡΗΣΗ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΤΙΡΙΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΟΛΩΝ

2Σ234  ανάλυση, σχεδιασμός                                2Σ224  μεθοδολογία, εφαρμογές

restoration24-34.blogspot.com

Ακαδημαϊκό έτος 2013-2014

Διδακτική ομάδα: M. Δούση, Στ. Λεφάκη, Συμμετέχει:  Μ.Ε. Νομικός

 

Τεύχος εργαστηρίου

Στόχος του μαθήματος

Στο διευρυμένο εργαστηριακό αυτό μάθημα συνδυάζεται η θεώρηση ορισμένων ζητημάτων που αφορούν στα θεωρητικά και μεθοδολογικά προβλήματα προσέγγισης των ιστορικών κτιρίων καθώς και στις ειδικές τεχνικές γνώσεις των ιστορικών κατασκευών με την πρακτική άσκηση πάνω σε συγκεκριμένο ιστορικό κτίριο μέσω της οποίας επιδιώκεται η αρχιτεκτονική ανάλυση και τεκμηρίωσή του καθώς και οι κατάλληλες προτάσεις για την αποκατάσταση και επανάχρησή του.

Στις διαλέξεις - παρουσιάσεις μέσα από θεωρητικές προσεγγίσεις και με την παρουσίαση εφαρμοσμένων μελετών επιδιώκεται η εξοικείωση των φοιτητών - τριών τόσο με τα θεωρητικά και μεθοδολογικά ζητήματα της αποκατάστασης και επανάχρησης των ιστορικών κτιρίων και συνόλων, όσο και με τις ειδικές τεχνικές και υλικά πού χρησιμοποιούνται.

 

Στη συνθετική άσκηση επιδιώκεται να καλλιεργηθεί η ικανότητα των φοιτητών - τριών να παρατηρούν, να αναλύουν και να κατανοούν τις ιστορικές και αισθητικές αξίες των ιστορικών κτιρίων μέσα από τη συστηματική αρχιτεκτονική ανάλυση και τεκμηρίωση των τύπων, των μορφών και των ιδιαίτερων δομικών συστημάτων τους.

Έτσι σε κάθε διδακτική ενότητα προσφέρεται η δυνατότητα στο φοιτητή - τρια να παρακολουθήσει τη θεωρητική προσέγγιση και την παρουσίαση της εφαρμοσμένης μελέτης, ενώ ταυτόχρονα να προβληματιστεί με τη συγκεκριμένη άσκησή του.

Διεξαγωγή του μαθήματος

Στο μάθημα διακρίνονται δύο ενότητες: Στην πρώτη περιλαμβάνονται διαλέξεις - παρουσιάσεις, οι οποίες περιέχονται στα διδακτικά συγγράμματα και στις διδακτικές σημειώσεις που διανέμονται στους φοιτητές - τριες στην αρχή του εξαμήνου. Η αφομοίωση των γνώσεων αυτών ελέγχεται με γραπτές εξετάσεις στο τέλος του εξαμήνου. Στη δεύτερη ενότητα περιλαμβάνεται συνθετική άσκηση η οποία αφορά στην αποκατάσταση και επανάχρηση συγκεκριμένου ιστορικού κτιρίου. Η άσκηση αυτή διεξάγεται σε δύο στάδια:

Στο πρώτο στάδιο, το οποίο διαρκεί περίπου επτά εβδομάδες, με ομαδική συνεργασία πραγματοποιείται η αρχιτεκτονική ανάλυση και τεκμηρίωση με βάση τη γεωμετρική αποτύπωση του κτιρίου, της οποίας τα περισσότερα σχέδια (κατόψεις, όψεις, τομές) παρέχονται στους φοιτητές - τριες. Στο στάδιο αυτό με έρευνα πεδίου διερευνώνται οι οικοδομικές - ιστορικές φάσεις του κτιρίου, η κατασκευαστική του δομή καθώς και η παθολογία των δομικών του στοιχείων.

Με την ολοκλήρωση του σταδίου αυτού, οι ομάδες παρουσιάζουν τα συμπεράσματά τους και παραδίδουν το φάκελο της ομαδικής τους εργασίας.

Στο δεύτερο στάδιο, το οποίο διαρκεί περίπου επτά εβδομάδες, οι φοιτητές - τριες ανά ομάδες των δύο έως τριών ατόμων ή και ατομικά μελετούν την πρόταση αποκατάστασης και επανάχρησης του ιστορικού κτιρίου με βάση την ανάλυση η οποία πραγματοποιήθηκε με ομαδική συνεργασία. Τα ζητούμενα του σταδίου αυτού είναι να μελετηθούν και να σχεδιαστούν οι κατάλληλες αρχιτεκτονικές επεμβάσεις, οι οποίες αποσκοπούν τόσο στην αποκατάσταση των δομικών στοιχείων του κτιρίου, όσο και στον εκσυγχρονισμό του ώστε να μπορέσει να εξυπηρετήσει τη νέα χρήση.

Με την ολοκλήρωση του σταδίου αυτού, οι επιμέρους ομάδες παρουσιάζουν τις εργασίες τους, στις οποίες γίνεται αξιολόγηση.

Με τις παρατηρήσεις των μελών της διδακτικής ομάδος αλλά και με τις παρεμβάσεις των συναδέλφων τους συμπληρώνουν ή τροποποιούν τις προτάσεις τους και στο τέλος της εξεταστικής περιόδου παραδίδουν τον φάκελο της εργασίας τους.

Η τελική αξιολόγηση των φοιτητών - τριών είναι διαφορετική για τις δύο ενότητες, οι οποίες αντιστοιχούν στα δύο μαθήματα (2Σ235, 2Σ225). Στη θεωρητική προσέγγιση του εργαστηρίου (2Σ225) η αξιολόγηση γίνεται με βάση την ανάλυση της ομαδικής εργασίας (50%) και τις γραπτές εξετάσεις (50%). Στο συνθετικό επίπεδο του εργαστηρίου (2Σ235) η αξιολόγηση γίνεται με βάση την ομαδική εργασία (ανάλυση - τεκμηρίωση) (40%) και την ατομική εργασία (πρόταση αποκατάστασης - επανάχρησης) (60%).

 

Όπως προκύπτει από το αναλυτικό πρόγραμμα (βλέπε επόμενη σελίδα), για την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος οι φοιτητές και οι φοιτήτριες που έχουν επιλέξει το διευρυμένο εργαστηριακό μάθημα, θα πρέπει να έχουν ολοκληρώσει την ομαδική εργασία (ανάλυση και τεκμηρίωση), την ατομική εργασία (συνθετική άσκηση) και να έχουν πάρει μέρος στις γραπτές εξετάσεις.

 

Οι γραπτές εξετάσεις για την αξιολόγηση των φοιτητών στο μάθημα 2Σ225, θα γίνουν την προβλεπόμενη ημερομηνία, ώρα και αίθουσα πού θα προβλέπεται από το πρόγραμμα της εξεταστικής περιόδου του Ιουνίου.

 

Προδιαγραφές-οδηγίες για την σύνταξη του φακέλου της ομαδικής εργασίας για το πρώτο μέρος της άσκησης του διευρυμένου εργαστηρίου

 

Ομαδική άσκηση (μεγάλες ομάδες των 10-15 ατόμων)

Ενότητες μελέτης

Κατά τη φάση αυτή θα πρέπει να προηγηθεί έλεγχος των σχεδιαστικών υποβάθρων που θα παραχωρηθούν, καθώς και συμπλήρωσή τους.

1. Σχέση του κτιρίου με την ευρύτερη περιοχή

α). Διαχρονική ανάλυση: Μελέτη της ιστορικής εξέλιξης της ευρύτερης περιοχής του κτιρίου. Καταγραφή των αλλαγών του αστικού ιστού καθώς και των διαδοχικών χρήσεων. Συλλογή παλαιών χαρτών και φωτογραφιών καθώς και βιβλιογραφική έρευνα.

β). Συγχρονική ανάλυση: Μελέτη της σημερινής κατάστασης της ευρύτερης περιοχής. Περιγραφή των χρήσεων, της ογκοπλασίας καθώς και των χαρακτηριστικών των υφισταμένων ιστορικών κτιρίων που υπάρχουν στην περιοχή μελέτης. Τα στοιχεία θα χωροθετηθούν σε χάρτες υπόβαθρα και θα συνοδεύονται με βιβλιογραφική έρευνα και περιγραφές.

2. Ιστορική ανάλυση του κτιρίου

Ιστορική έρευνα και συλλογή στοιχείων για το ιδιοκτησιακό καθεστώς και τις αλλαγές που έχει υποστεί από την κατασκευή του έως σήμερα. Περιγραφή των διαφόρων χρήσεων που έχει φιλοξενήσει το κτίριο. Σχεδιαστική απεικόνιση των οικοδομικών φάσεων. Περιγραφή της υφιστάμενης κατάστασης.

3. Ανάλυση των τυπολογικών και μορφολογικών στοιχείων του κτιρίου

Περιγραφή της τυπολογικής διάρθρωσης των χώρων του κτιρίου. Συγκριτική ανάλυση με αντίστοιχης τυπολογίας κτίρια. Περιγραφή και σχεδιαστική απεικόνιση των μορφολογικών χαρακτηριστικών του κτιρίου. Συγκριτική ανάλυση με αντίστοιχης μορφολογίας κτίρια. Αναλυτικές περιγραφές.

4. Ανάλυση της κατασκευαστικής δομής του κτιρίου.

Σχεδιασμός και ανάλυση του φορέα κατασκευής του κτιρίου και απεικόνιση του και σε σχέδια λεπτομερειών. Αναλυτική τεχνική περιγραφή.

5. Ανάλυση της παθολογίας του κτιρίου.

Σύνταξη αναπτυγμάτων χώρων, στα οποία θα παρουσιάζονται οι φθορές και οι αλλοιώσεις των επιφανειών, σε συνδυασμό με φωτογραφική τεκμηρίωση. Αναλυτική τεχνική περιγραφή.

6. Συμπεράσματα – Αξιολόγηση

Σύνταξη κειμένου με τα συμπεράσματα της ανάλυσης στο οποίο θα αναφέρεται η συνολική αποτίμηση της φυσικής κατάσταση, των αξιόλογων προς διατήρηση στοιχείων, καθώς και των σημαντικών χαρακτηριστικών που αξίζει να αναδειχθούν κατά την επόμενη φάση της εργασίας, δηλαδή την πρόταση αποκατάστασης.

Όλα τα σχέδια, τα κείμενα, οι φωτογραφίες η οτιδήποτε άλλο υλικό, θα οργανωθούν σε σελίδες διαστάσεων Α3 (30Χ42) η σε αναδιπλούμενα πολλαπλάσια, ώστε στο τέλος το σύνολο να «δένεται» σε τεύχος διαστάσεων Α3.

Η παράδοση του τεύχους θα γίνει σε έντυπη και ηλεκτρονική μορφή

Προδιαγραφές-οδηγίες για την σύνταξη του φακέλου της πρότασης για το δεύτερο μέρος της άσκησης του διευρυμένου εργαστηρίου

 

Συνθετική άσκηση (ομάδες 2-3 ατόμων)

Ενότητες μελέτης

1. Σχέση του κτιρίου με την ευρύτερη περιοχή

Προτάσεις που θα αφορούν σε ρυθμίσεις η διαμορφώσεις στο άμεσο περιβάλλον του οι οποίες θα στοχεύουν στην προστασία και ανάδειξη του ιστορικού κτιρίου.

2. Αποκατάσταση του ιστορικού κελύφους

Προτάσεις που θα αφορούν στη συντήρηση, αποκατάσταση και ανάδειξη των σημαντικών τυπολογικών, μορφολογικών και κατασκευαστικών στοιχείων του κτιρίου.

3. Επανάχρηση του ιστορικού κτιρίου

Πρόταση ένταξης νέας χρήσης και έλεγχος της συμβατότητας της χρήσης αυτής στο συγκεκριμένο ιστορικό κτίριο.

4. Σχεδιασμός νέων αρχιτεκτονικών στοιχείων

Αναλυτικός σχεδιασμός όλων των νέων επεμβάσεων που προτείνονται, είτε για την ανακατασκευή κατεστραμμένων στοιχείων του κτιρίου, είτε για την δημιουργία νέων τα οποία κρίνονται απαραίτητα για την εξυπηρέτηση της νέας χρήσης.

Τα γενικά σχέδια (κατόψεις, όψεις, τομές) θα είναι σε κλίμακα 1:200 και τμήματα σε 1:100, και θα γίνεται άμεση συσχέτιση με την υπάρχουσα κατάσταση έστω και σε μικρότερη κλίμακα.

Κατασκευαστικές λεπτομέρειες είναι απαραίτητες τόσο σε δισδιάστατη απεικόνιση (κάτοψη, τομή, όψη) όσο και σε τρισδιάστατη (αξονομετρικό, προοπτικό) για την πληρέστερη κατανόηση των προτεινόμενων κατασκευών.

Τρισδιάστατες απεικονίσεις, ή μακέτα του κτιρίου, καθώς και σημαντικών τμημάτων του είναι απαραίτητες επίσης για την κατανόηση των προτεινόμενων λύσεων, των νέων όγκων, των νέων χρωματικών προτάσεων κ.τ.λ.

Για τον προτεινόμενο νέο εξοπλισμό του κτιρίου,(φωτιστικά, έπιπλα, συστήματα εγκαταστάσεων θέρμανσης η κλιματισμού), είναι δυνατόν να συνυποβάλλονται σχετικά prospectus η φωτογραφίες. Ωστόσο οι θέσεις των ακίνητων και κινητών στοιχείων του εξοπλισμού (έπιπλα, είδη υγιεινής κ.τ.λ.) θα σχεδιάζονται και συμβατικά στα γενικά σχέδια. Όταν προτείνονται σημαντικές αλλαγές στις υφιστάμενες διατάξεις των χώρων, χρήσιμο είναι να παρατίθενται σε μικρότερη κλίμακα τα αντίστοιχα αναπτύγματα των χώρων, (δηλαδή πριν και μετά).

Τέλος σε επεξηγηματικό κείμενο το πολύ πέντε σελίδων, θα διατυπώνονται οι βασικές αρχές των προτάσεων, η φιλοσοφία των επεμβάσεων και θα περιγράφονται οι εργασίες οι οποίες κατά την άποψη των μελών των ομάδων πρέπει να πραγματοποιηθούν τόσο για την αποκατάσταση όσο και για την επανάχρηση του κτιρίου.

 

Όλα τα σχέδια, τα κείμενα, οι φωτογραφίες η οτιδήποτε άλλο υλικό, θα οργανωθούν σε σελίδες διαστάσεων Α3 (30Χ42) η σε αναδιπλούμενα πολλαπλάσια, ώστε στο τέλος το σύνολο να «δένεται» σε τεύχος διαστάσεων Α3.

Η παράδοση του τεύχους θα γίνει σε έντυπη και ηλεκτρονική μορφή.